Historyczne i prawne uwarunkowania oddłużenia osób fizycznych

Авторы

  • Maciej Pannert Uniwersytet w Białymstoku

Ключевые слова:

niewypłacalność, oddłużenie, osoby fizyczne, starożytność, prawo upadłościowe

Аннотация

W ramach niniejszego opracowania poddano analizie historyczny rozwój idei oddłużenia, którą można potraktować jako nieoczywisty wynik refleksji nad niewypłacalnością dłużnika. Cel badawczy tak zarysowanej problematyki ma jednak dwuzakresowy wymiar. Z jednej więc strony uwagę skupia, ujęta z perspektywy historycznej, ewolucja prawodawczej percepcji relacji wierzyciel – dłużnik, zwłaszcza w sytuacji, gdy dłużnik traci zdolność do zaspokojenia ciążących na nim długów. Z drugiej zaś – istotna część artykułu została poświęcona rozwojowi przyjętych przez polskiego ustawodawcę konstrukcji prawnych, które na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat realizowały lub realizują, z różnym zresztą skutkiem, ideę oddłużenia osób fizycznych.

W pracy nad tekstem wykorzystano stosunkowo liczną literaturę przedmiotu, zarówno krajową, jak i obcojęzyczną, dzięki czemu uzyskano odpowiednio szeroką perspektywę analityczną. Metody badawcze natomiast, które pozwoliły na formułowanie wniosków, prowokowanych tokiem wywodu, to przede wszystkim metoda formalnodogmatyczna i wspierająca ją metoda historyczna, a także prawnoporównawcza. Przyjęta w opracowaniu teza wyraża się aprobatą dla idei oddłużenia, realizowanej jednak przez taką konstrukcję prawną, która zapewniając niewypłacalnemu dłużnikowi możliwość „nowego startu”, nie wypacza przy tym tradycyjnie ujmowanej istoty stosunku zobowiązaniowego. Ważne jest przy tym, by dostępność instrumentu oddłużenia była realna, tak w wymiarze jej normatywnych przesłanek, jak też braku podmiotowej reglamentacji – przedsiębiorca lub konsument.

W dobie rosnącej podaży na rynku usług finansowych i skorelowanego z tym popytu na dobra konsumpcyjne, który konsekwentnie prowadzi do wzrostu zadłużenia uczestników obrotu cywilnoprawnego, zaproponowany temat artykułu wydaje się tyleż aktualny, co krzepiący.

Биография автора

  • Maciej Pannert, Uniwersytet w Białymstoku

    ORCID: 0000-0003-0242-722X

    dr Maciej Pannert – Ludzie Nauki: baza danych Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego

    dr Maciej Pannert – Uniwersytet w Białymstoku – Wydział Prawa – Katedra Prawa Cywilnego i Rolnego – Zakład Prawa Cywilnego

Библиографические ссылки

Adamus Rafał, Zarys ogólny historii prawa upadłościowego w Polsce, [w:] Historia testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, nuntia vetustatis. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Włodzimierzowi Kaczorowskiemu, red. Ewa Kozerska, Marek Macejewski, Piotr Stec, Opole 2015, s. 609–626.

Adamus Rafał, Oddłużenie w upadłości konsumenckiej i układzie konsumenckim, Warszawa 2020.

Adamus Rafał, Nowa upadłość konsumencka, „Monitor Prawa Bankowego” 2015, nr 2 , s. 103–111.

Andreau Jean, Endettement privé et abolition des dettes dans la Rome antique, https://www.cadtm.org/Endettement-prive-et-abolition-des (dostęp: 30.12.2024).

Barber Benjamin, Skonsumowani. Jak rynek psuje dzieci, infantylizuje dorosłych i połyka obywateli, Warszawa 2008.

Bartosiak-Purgat Małgorzata, Kulturowe uwarunkowania zachowań konsumentów na przykładzie młodych Europejczyków, Poznań 2011.

Bauman Zygmunt, Praca konsumpcjonizm i nowi ubodzy, Kraków 2006.

Borowski Władysław, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, red. Kazimierz Dynarski, Poznań–Warszawa 1986.

Bravo Benedetto, Wipszycka Ewa, Historia starożytnych Greków. Tom I. Do końca wojen perskich, Warszawa 1988.

Buber Oswald, Polskie Prawo Upadłościowe, Warszawa 1936.

Całus Ewa, Upadłość konsumencka – doświadczenia i perspektywy, „Przegląd Prawa i Administracji” 2015, nr 101, s. 11–23.

Dąbrowska Anna, Konsument jako uczestnik rynku usług, „Ekonomiczne Problemy Usług” 2011, nr 73 , s. 36–51.

Drozdowska Urszula, [w:] Zobowiązania, red. T. Mróz, U. Drozdowska, P. Konik, M. Pannert, Warszawa 2016.

Geromin Maciej, [w:] Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe. Zagadnienia praktyczne, red. Aleksandra Machowska, Warszawa 2016.

Gurgul Stanisław, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2018.

Horosz Piotr, Prawo upadłościowe i prawo restrukturyzacyjne – zarys wykładu, Warszawa 2023.

Hrycaj Anna, Prawo i postępowanie upadłościowe osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, Warszawa 2020.

Hudson Michael, Démocratie et dette: A-t-on brisé le lien entre les deux?, https://www.cadtm.org/Democratie-et-dette-A-t-on-brise-le-lien-entre-les-deux (dostęp: 08.01.2025).

Janda Paweł, Prawo upadłościowe. Komentarz, Warszawa 2017.

Jaślikowski Marek, Podstawy ogłoszenia upadłości Podstawy ogłoszenia upadłości konsumenckiej w praktyce sądów powszechnych, „Prawo w Działaniu. Sprawy Cywilne” 2011, nr 10 , s. 43–99.

Kabza Ewa, Wybrane problemy upadłości konsumenckiej w świetle nowej regulacji, „Studia Iuridica Toruniensia” 2009, t. 5 , s. 121–139.

Kieżel Ewa, Koncepcyjno-metodyczne problemy badania racjonalności zachowań konsumentów, „Acta Universitatis Lodziensis Folia Oeconomica” 2004, nr 179 , s. 157–164.

Kolańczyk Kazimierz, Prawo rzymskie, Warszawa 1997.

Konieczna-Drescher Edyta, Deutsche Insolvenzordnung in polnischer Übersetzung. Niemiecka ustawa o niewypłacalności. Wydanie bilingualne, Regensburg 2015.

Kuglarz Paweł, Podstawowe standardy upadłości konsumenckiej w Polsce na tle wybranych regulacji europejskich, „Doradca Restukturyzacyjny” 2015, nr 1 , s. 33–43.

Łach Stanisław, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, red. Kazimierz Dynarski, Poznań–Warszawa 1986.

Malarewicz Agnieszka, Konsument a reklama. Studium cywilnoprawne, Warszawa 2009.

Mróz Bogdan, Consumo ergo sum? Rola konsumpcjonizmu we współczesnych społeczeństwach , [w:] Oblicza konsumpcjonizmu, red. Bogdan Mróz, Warszawa 2009, s. 13–23.

Motylska-Kuźma Anna, Wieprow Joanna, Psychologiczne aspekty podejmowania decyzji finansowych w przedsiębiorstwie, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2017, nr 1, s. 129–139.

Pangsy Kania Sylwia, Czy za pieniądze można kupić szczęście? – konsumpcjonizm jako przyczyna kryzysów, „Optimum. Economic Studies” 2024, nr 2, s. 20–42.

Pannert Maciej, Upadłość konsumencka jako instrument restrukturyzacji zobowiązań dłużnika, [w:] Problemy pravotvorčeskoj i pravoprimenitelʹnoj praktiki v usloviâh razvitiâ informacionnogo obŝestva, cz. 1, Grodno 2015 [Проблемы правотворческой и правоприменительной практики в условиях развития информационного общества, ч. 1, Гродно 2015, с. 275–279.

Pannert Maciej, Wpływ ogłoszenia upadłości konsumenckiej na wykonywanie umów, których stroną jest upadły – zagadnienia wybrane, „Acta Iuris Stetinensis” 2017, nr 2, s. 47–63.

Pannert Maciej, Redukcja zobowiązań niewypłacalnego dłużnika będącego osobą fizyczną – możliwość czy cel postępowania upadłościowego, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2020, nr 12, s. 36–39.

Podczaszy Joanna, Instytucja upadłości konsumenckiej jako warunek utrzymania systemu społeczno-gospodarczego opartego na długu, „Przegląd Prawa Publicznego” 2017, nr 9, s. 61–67.

Podel Waldemar, Geneza instytucji syndyka masy upadłości na tle rozwoju regulacji prawa upadłościowego, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego” 2013, nr 5, s. 163–191.

Ponet Isabelle, La remise des dettes au pays de Canaan au premier millénaire avant l’ère chrétienne, https://www.cadtm.org/La-remise-des-dettes-au-pays-de (dostęp: 27.12.2024).

Porzycki Marek, Umorzenie długów w postępowaniu upadłościowym, „Transformacje Prawa Prywatnego” 2006, nr 1, s. 69–93.

Rosenberg Józef Marceli, Geneza i rozwój postępowania upadłościowego w prawodawstwie rzymskiem, Warszawa 1935.

Sapolski Robert Maurice, Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze, i to, co najlepsze, Poznań 2024.

Sobczyk Genowefa, Zachowania konsumentów wobec nowych trendów konsumpcji – wyniki badań, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H. Oeconomia” 2018, vol. 52, nr 1, s. 171–180.

Solarz Małgorzata, Upadłość konsumencka w wybranych krajach, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2008, nr 16, s. 311–322.

Stasiuk Katarzyna, Maison Dominika, Psychologia konsumenta, Warszawa 2014.

Szafrański Patryk, Uwagi do projektu zmian w prawie upadłościowym osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, przedstawionego na konferencji Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Ministerstwa Gospodarki w dniu 10 grudnia 2012 roku, „Polski Proces Cywilny” 2013, nr 2, s. 174–193.

Szpringer Włodzimierz, Kredyt konsumencki i upadłość konsumencka na rynku usług finansowych UE, Warszawa 2005.

Szpringer Włodzimierz, Upadłość konsumencka. Inspiracje z rozwiązań światowych oraz rekomendacje dla Polski, Warszawa 2006.

Szpringer Włodzimierz, Społeczna odpowiedzialność banków. Między ochroną konsumenta a osłoną socjalną, Warszawa 2009.

Świecka Beata, Niewypłacalność gospodarstw domowych. Przyczyny – skutki – przeciwdziałanie, Warszawa 2009.

Szymańska Anna, Upadłość konsumencka w Polsce na tle doświadczeń innych krajów Unii Europejskiej, Warszawa 2014.

Tereszkiewicz Piotr, Postępowania upadłościowe i oddłużeniowe dla konsumentów w Stanach Zjednoczonych i w niektórych krajach europejskich, Cz. I, „Transformacje Prawa Prywatnego” 2000, nr 1–2, s. 99–122.

Tereszkiewicz Piotr, Zwolnienie z długów w prawie upadłościowym i tzw. upadłość konsumencka – rozważania teoretyczne i prawnoporównawcze z perspektywy polskiego porządku prawnego, „Czasopismo Prawa Handlowego, Upadłościowego oraz Rynku Kapitałowego” 2008, nr 2, s. 218–300.

Toussaint Eric, La longue tradition des annulations de dettes en Mesopotamie et en Egypte du 3e au 1er millenaire av. J-C, https://www.cadtm.org/La-longue-tradition-des-annulations-de-dettes-en-Mesopotamie-et-en-Egypte-du-3e (dostęp: 24.12.2024).

Wirszyłło Jerzy, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, red. Kazimierz Dynarski, Poznań–Warszawa 1986.

Witosz Aleksander Jerzy, [w:] Anna Hrycaj, Andrzej Jakubecki, Antoni Witosz, System prawa handlowego. Tom 6. Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, Warszawa 2020.

Witosz Aleksander Jerzy, [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, red. Antoni Witosz, Aleksander Witosz, Warszawa 2017.

Witosz Aleksander Jerzy, [w:] Rafał Adamus, Aleksander Jerzy Witosz, Antoni Witosz, Upadłość konsumencka. Komentarz praktyczny, Warszawa 2009.

Wojcieska Lucyna, Współczesna koncepcja homo socio-oeconomicus, „Studia Ekonomiczne/Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach” 2014, nr 180, s. 240–248.

Wołowski Przemysław, Podłoże aksjologiczne prawa upadłościowego i naprawczego według rekomendacji Zespołu Ministra Sprawiedliwości ds. Nowelizacji Prawa Upadłościowego i Naprawczego, „Rejent” 2013, nr 8, s. 85–102.

Wołowski Przemysław, Cel oddłużeniowy jako jeden z naczelnych celów postępowania upadłościowego, „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2016, nr 12, s. 11–27.

Zedler Feliks, [w:] Andrzej Jakubecki, Feliks Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarze Zakamycza, Kraków 2003.

Zimmerman Piotr, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2018.

Загрузки

Опубликован

2025-12-21

Как цитировать

Historyczne i prawne uwarunkowania oddłużenia osób fizycznych. (2025). Miscellanea Historico-Iuridica, 24(2), 378–414. https://miscellanea.uwb.edu.pl/article/view/1686

Похожие статьи

11-20 из 469

Вы также можете начать расширеннвй поиск похожих статей для этой статьи.