Konstrukcja tytułu aktu normatywnego w polskiej praktyce legislacyjnej w latach 1918–1920
Słowa kluczowe:
tytuł aktu normatywnego, konstrukcja tytułu, legislacja, II RzeczpospolitaAbstrakt
Tytuł aktu normatywnego, choć pozbawiony mocy normatywnej, stanowi jeden z kluczowych elementów struktury każdego aktu prawnego. Pełni szereg istotnych funkcji: informacyjną, porządkującą, sygnalizacyjną oraz formalną, a jego poprawna konstrukcja wspomaga między innymi procesy legislacyjne, stosowanie prawa i jego interpretację. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie sposobu kształtowania tytułów aktów normatywnych w pierwszym okresie istnienia współczesnej polskiej legislacji, czyli w latach 1918–1920, kiedy brakowało nie tylko formalnie ustanowionych zasad techniki prawodawczej, lecz także utartych i stałych praktyk w procesie tworzenia prawa.
W celu ustalenia korzeni ewentualnych praktyk i wzorów pokrótce opisano konstrukcje tytułu aktu normatywnego występujące w dziennikach urzędowych poszczególnych państw zaborczych. Następnie analizie poddano akty opublikowane w Dzienniku Praw Królestwa Polskiego / Państwa Polskiego i jego kontynuacji – Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej – w celu ustalenia, jakie praktyki redakcyjne były wówczas stosowane oraz które z nich przetrwały i zostały utrwalone w późniejszych normach prawotwórczych.
Artykuł koncentruje się na analizie układu elementów w tytule aktu, nie zaś na problematyce formułowania przedmiotu regulacji. Badanie przeprowadzono z zastosowaniem metody historycznej i komparatystycznej, a wyniki zaprezentowano w formie zestawień tabelarycznych i opisowych. Szczególną uwagę poświęcono temu, w jakim stopniu ówczesna praktyka wpłynęła na kształt polskich zasad techniki prawodawczej z 1929 roku.
Bibliografia
Dekret Rady Regencyjnej o tymczasowej organizacji Władz Naczelnych w Królestwie Polskiem (Dz.Pr.K.P. 1918, nr 1, poz. 1).
Uchwała Sejmu z dnia 20 lutego 1919 r. o powierzeniu Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa (Dz.Pr.P.P. 1919 nr 19, poz. 226).
Ustawa z dnia 31 lipca 1919 r. w sprawie wydawania Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1919 nr 66, poz. 400).
Okólnik Nr. 99 (OL. 2048/2) z 2 maja 1929 r. w sprawie zbioru zasad i form technicznego opracowywania ustaw i rozporządzeń (Dz.Urz. MSW 1929 nr 7, poz. 147).
Bafia Jerzy, Zasady tworzenia prawa, Warszawa 1984.
Bąkowski Tomasz, Bielski Piotr, Kaszubowski Krzysztof, Kokoszczyński Marcin, Stelina Jakub, Warylewski Jarosław Krzysztof, Wierczyński Grzegorz, Zasady techniki prawodawczej. Komentarz, Warszawa 2003.
Dębska Monika Magdalena, Zasady techniki prawodawczej. Komentarz, Warszawa 2013.
Fiedorczyk Piotr, Organizacja rządowego etapu prac legislacyjnych w świetle wewnętrznych dokumentów Rady Ministrów w latach 1944–1946, „Miscellanea Historico -Iuridica” 2010, t. 9, s. 97–107.
Fiedorczyk Piotr, Volkonovski Jaroslav, Organizacja prac legislacyjnych Rady Ministrów w świetle niepublikowanej uchwały Rady Ministrów z 11 grudnia 1948 r., „Miscellanea Historico -Iuridica” 2011, t. 10, s. 295–303.
Górnicki Leonard, Prawo cywilne w pracach Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939, Wrocław 2000.
Gwiżdż Andrzej, Tytuł ustawy. Przyczynek do zagadnień techniki legislacyjnej, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” 1997, t. 257, s. 95–115.
Koźmiński Koźmiński, Technika prawodawcza II Rzeczypospolitej, Warszawa 2019.
Materjały Komisji dla Usprawnienia Administracji Publicznej przy Prezesie Rady Ministrów. Tom VII. Przygotowanie i ogłaszanie obowiązujących przepisów. Projekt opracowany przez Romana Hausera, Warszawa 1932 [przedruk w: Przygotowywanie i ogłaszanie obowiązujących przepisów. Z tradycji prawnej II Rzeczypospolitej, Polskie Towarzystwo Legislacji, Warszawa 2016].
Polkowska Ewa, Słowo wstępne, [w:] Przygotowywanie i ogłaszanie obowiązujących przepisów. Z tradycji prawnej II Rzeczypospolitej, Warszawa 2016, s. 3–4.
Polkowska Ewa, Staśkiewicz Wiesław, Słowo wstępne, [w:] Techniki prawodawcze II Rzeczypospolitej, Warszawa 2014, s. 3–6.
Rot Henryk, Siarkiewicz Kazimierz, Zasady tworzenia prawa miejscowego, Warszawa 1994.
Studnicki Franciszek, System tytułów w aktach normatywnych, [w:] Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Ziembińskiemu, red. Sławomira Wronkowska, Maciej Zieliński, Poznań 1990, s. 187–200.
Wierczyński Grzegorz, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016.
Wierczyński Grzegorz, Udostępnianie informacji o prawie jako warunek skutecznej działalności prawotwórczej, Gdańsk 2015.
Wronkowska Sławomira, Zieliński Maciej, Komentarz do Zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2021.
Wróblewski Jerzy, Zasady tworzenia prawa, Warszawa 1989.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Uniwersytet w Białymstoku (zeszyt jako całość); Bartosz Kamil Truszkowski (artykuł)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
