Ewolucja i prawnoporównawcza analiza regulacji dotyczących ochrony infrastruktury krytycznej w Polsce i na Litwie

Аннотация

Celem opracowania jest analiza wybranych kluczowych norm prawnych regulujących ochronę infrastruktury krytycznej (IK) w Polsce oraz na Litwie, z uwzględnieniem tła historycznego, ewolucji przepisów oraz trwającego procesu harmonizacji ustawodawstw obu państw z regulacjami Unii Europejskiej i NATO. Podjęte rozważania osadzono w kontekście współczesnych zagrożeń, zwłaszcza o charakterze hybrydowym, płynących ze strony Rosji i Białorusi. Asumpt do podejmowanej problematyki stanowiły rzeczywiste incydenty sabotażu w Polsce i na Litwie, które unaoczniły potrzebę skutecznych, przejrzystych i jednolitych ram prawnych w zakresie ochrony IK.

W artykule przedstawiono genezę pojęcia infrastruktury krytycznej, sięgającą doświadczeń amerykańskich z lat 90. XX wieku, a także rozwój międzynarodowych standardów ochrony tej infrastruktury pod wpływem działań NATO oraz regulacji unijnych, takich jak dyrektywa EIK (2008) i dyrektywa CER (2023). Wskazano, że proces harmonizacji przepisów w Polsce i na Litwie trwa nadal i koncentruje się wokół implementacji tych aktów.

W części poświęconej Polsce omówiono obowiązujące ramy prawne – przede wszystkim ustawę o zarządzaniu kryzysowym z 2007 roku oraz Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej (NPOIK). Wskazano na wysoki poziom formalizacji, przejrzystość obowiązków oraz zaangażowanie zarówno organów publicznych, jak i prywatnych w ochronę IK. W przypadku Litwy scharakteryzowano ustawę z 2002 roku o ochronie obiektów o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa oraz późniejsze akty wykonawcze i podkreślono ich rozproszenie, brak spójności i dominację aspektów właścicielskich oraz cyberbezpieczeństwa.

W opracowaniu zastosowano metody: dogmatycznoprawną, historycznoprawną, prawnoporównawczą oraz analizy dokumentów i treści. Źródłami analizy były akty normatywne i dokumenty strategiczne obowiązujące w Polsce, na Litwie oraz w ramach UE i NATO. W podsumowaniu wskazano na potrzebę dalszej harmonizacji oraz zacieśnienia współpracy polsko‑ litewskiej w zakresie ochrony IK jako warunku zwiększenia odporności obu państw na zagrożenia współczesnego świata.